Producties
Producties
2000-heden
Producties 1990-1999
Producties 1945-1989
Producties 1897-1945
Auteurs
Regisseurs
De voorstelling Met Gesloten Deuren is aangemeld voor de HVA-toneelcompetitie 2006-2007.
Informatie uit de toneelcatalogus van de Nederlandse Vereniging voor Amateurtheater
Drie
mensen zijn gestorven en komen in de hel. Het ziet er daar een beetje anders
uit dan ze verwacht hadden - het is een salon in de stijl van het tweede
keizerrijk, met drie canapé's en een bronzen beeld op de schoorsteen. Geen
raam, geen spiegel.
Garcin wordt het eerst binnengebracht door de huisknecht. Hij was op aarde journalist en stond aan het hoofd van een pacifistische krant. Toen de oorlog uitbrak is hij gevlucht en als deserteur gefusilleerd. Hij beweert dat zijn vlucht geen lafheid was, maar een demonstratie van zijn overtuiging. Hij is naar de hel gestuurd omdat hij vijf jaar lang zijn vrouw gemarteld heeft en hij heeft er geen spijt van.
De tweede die de salon betreedt is Inès. Zoals ze zelf zegt, was zij op aarde al verdoemd want het doen lijden van haar medemensen was haar enig levensdoel. Zij is lesbisch en ze heeft de vrouw van haar neef zo onder haar invloed weten te krijgen dat deze vrouw een afkeer kreeg van haar man. Na zijn dood heeft Inès elke dag tegen haar gezegd: "Ja liefje, wij hebben hem vermoord". Tenslotte kon de vrouw het niet meer dragen; ze is, zonder dat Inès het merkte, 's nachts opgestaan, heeft de gaskraan opengezet en is toen weer naast haar gaan liggen.
De derde persoon is Estelle, een heel mooi, jong vrouwtje, dat aan longontsteking is gestorven. Zij is één en al zinnelijkheid en begeerte. Ze was getrouwd met een oude, rijke man, heeft een minnaar gehad, waar ze op een gegeven moment een kind van verwachtte. Haar minnaar was er blij om; hij wilde niets liever dan dat ze haar man zou verlaten en bij hem komen. Maar hij was arm en Estelle wilde niet. Ze wilde ook het kind niet en heeft het vermoord. Haar minnaar heeft toen zelfmoord gepleegd.
Deze drie mensen zijn dus gedoemd om voor eeuwig samen te zijn. En ze zijn een nooit eindigende kwelling voor elkaar. Estelle begeert Garcin, Inès begeert Estelle en Garcin wil dat iemand gelooft dat hij geen lafaard is geweest. Estelle is dadelijk bereid dat te verklaren, wat kan het haar schelen? Maar Inès is er bij om Garcin te doen begrijpen dat het vertrouwen van Estelle niets te betekenen heeft. Het is Inès die Garcin wil overtuigen en Inès kijkt dwars door hem heen en hoont hem om zijn lafheid. Zo zullen deze drie mensen elkaar voor eeuwig martelen. Voor elk van hen is de hel: de twee anderen.
Garcin, tegelijk bruut en laf en hij wil als een held beschouwd worden.
Inès, uitermate wreed en trots op haar slechtheid.
Estelle, een volkomen egoïstisch vrouwdier.
De huisknecht: Over zijn karakter krijgen we geen informatie. Zijn houding
tegenover de anderen is ironisch.
Het stuk is een hoogtepunt in Sartre's werk en het heeft nog niets van zijn beklemming verloren. Voor mensen die op de hoogte zijn van de existentialistische denkwijze heeft het een nog diepere betekenis. Maar Sartre is zo'n knap toneelschrijver dat het stuk ook zonder die wetenschap ons in zijn greep houdt. Het heeft destijds veel religieuze discussies uitgelokt.
Vroeger werd ontraden dat jonge mensen het zouden zien. Dat lijkt nu misschien belachelijk, maar ik ben van mening dat het theater der wreedheid, dat tegenwoordig zo bewonderd wordt door jonge mensen, hierbij vergeleken toch een beetje kinderachtig aandoet.
F. de W.
